Arbo Online

De leidinggevenden van de betrokken werknemers, onderaannemers van Tepco, de beheerder van de centrale, dreigden met ontslag en reputatievernietiging als de werknemers niet zouden meewerken. De Fukishima-centrale ligt, zoals u ongetwijfeld weet, in Japan en werd na de aardbeving van 11 maart 2011 ook nog eens getroffen door een tsunami. Volgens de krant is het imago van Tepco, de exploitant van kernenergie in Japan, door dit schandaal verder onder druk komen te staan.

Ronduit verwerpelijk gedrag van de leidinggevenden van de centrales in Fukushima. Ik ga op deze plaats geen uitspraak doen over de veiligheid van kerncentrales, maar die is met dit soort managers aan het hoofd toch op zijn minst twijfelachtig te noemen. Dit soort gedrag van managers kom je helaas niet alleen tegen in landen die ver van ons weg zijn. Zo werd ook in juli bekend dat tankopslagbedrijf Odfjell in de Rotterdamse Botlek werd gesloten, en dat dat zou duren totdat alle blusinstallaties getest waren. Het opslagbedrijf was in de weken en maanden daarvoor al regelmatig bekritiseerd door onder meer toezichthouder DCMR (de Rijnmondse milieudienst), omdat de koel- en blusinstallaties niet of onvoldoende zouden functioneren.

Natuurlijk, beide berichten verschenen hartje zomer, de journalistieke komkommertijd, en kregen daardoor alle aandacht. Kort daarop bleek dat de topman van Odfjell, naamgever Laurence Odfjell, wellicht geschrokken door alle (media)aandacht, de zaak hoog opnam. Naar zijn zeggen hebben veiligheid en milieu in zijn bedrijf wereldwijd de hoogste prioriteit, en de huidige situatie op deze terminal voldeed niet aan de binnen het bedrijf geldende normen en waarden.

En dus – zo zei de topman – ging men er alles aan doen wat nodig was om de situatie op deze terminal te verbeteren. Het begin van deze aanpak bleek al drie dagen later: de directeur van de terminal werd ontslagen! Merkwaardig in het hele verhaal is wel dat de problemen pas onderkend werden toen een anonieme klokkenluider, een werknemer van Odfjell, DCMR inseinde dat er 200 ton butaangas was weggelekt. Dat was, tegen alle regels in, niet gemeld.

Het betrof hier een klokkenluider die de moed had om anoniem zijn verhaal te vertellen. Of beter gezegd: inging tegen het management dat doorgaans de kortetermijnwinst belangrijker acht dan de opbrengst van veiligheidsmaatregelen op de lange termijn. Een uitspraak die ik in deze zaak hoorde van hoogleraar Ben Ale. Een andere vorm van kortetermijndenken is het voorbarig trekken van conclusies.

Dit zie je helaas in de zaak van de Volendamse brandpreventieambtenaar. Na de cafébrand op nieuwjaarsnacht 2001 had de burgemeester van Volendam al vrij snel deze gemeenteambtenaar als schuldige aangewezen. Na ruim 11 jaar (!) heeft de rechter uitgesproken dat deze beschuldiging ten onrechte is gedaan. De betrokken ambtenaar – die al jaren geleden in zijn functie is teruggezet – is blij met de uitspraak omdat de rechter erkent dat hij nooit is gerehabiliteerd. Goed dat de rechter die uitspraak deed. Maar waarom hebben we in dit land nog steeds geen fatsoenlijke klokkenluidersregeling?

Rob Poort is jurist en veiligheidskundige bij Bureau Poort.

Reageren? www.bureaupoort.nl