Arbo Online

Stel, er zitten 2 werknemers naast elkaar, de een bevlogen, de ander workaholic. En Wilmar Schaufeli heeft één minuut om ze te ontmaskeren. Hoe pakt hij dat dan aan? 'Ik zou in ieder geval niet vragen hoe hard ze werken', zegt hij. 'Want dat zegt niet zoveel. Er zijn veel redenen om meer dan 60 uur per week door te gaan. Een slecht huwelijk, een hoge alimentatie, een hypotheek met een woekerpolis. Daar kun je ook mee te maken krijgen als je bevlogen bent.'

Hobby´s
Daarom zou Schaufeli zich concentreren op zachte zaken. 'Ik zou die mensen vragen of ze plezier hebben in het werk', zegt hij. 'En ook wat ze doen in hun vrije tijd. Dan hoor je van de bevlogen medewerker een enthousiast verhaal over de functie-inhoud, terwijl de workaholic alleen mompelt dat het werk gedaan moet worden. En de bevlogen medewerker komt met een hele lijst aan hobby's, terwijl de workaholic zal blijven steken in wat vaag gestotter. Het leven bestaat voor hem uit werken en verder niets.'
 
Schuldig
En dat is gelijk de reden waarom het verschil zo belangrijk is. De afgelopen 10 jaar heeft Schaufeli  9000 werknemers gevolgd, van wie 5% workaholic. En hij heeft geconcludeerd dat het deze groep ontbreekt aan een rem. 'Een bevlogen werknemer zal doorwerken tot hij er genoeg van heeft. En dan stort hij zich op zijn hobby's of zijn gezinsleven. Maar workaholics kunnen dat niet. Als zij ophouden met werken, voelen ze zich schuldig. Daarom zullen zij doorgaan tot het werk af is, en daar zit gelijk het probleem: in veel branches valt altijd wel wat extra te doen.'
 
Slaap
Op de lange termijn pakt deze strategie slecht uit. Schaufeli wijst op onderzoek dat hij heeft uitgevoerd in Japan. 'We nodigden een paar proefpersonen uit in een slaaplaboratorium en brachten  sensoren aan om hun polsen en hun enkels. Uit de resultaten bleek dat die mensen de hele nacht aan het woelen waren. Dezelfde onrust die ze overdag voelden, namen ze mee in bed.'

Het gevolg: zelfs als ze even lang sliepen als hun collega's, bleef de kwaliteit van hun slaap aanmerkelijk achter. Schaufeli: 'En we weten dat dit op termijn kan leiden tot een burnout.'

Tips
Hoe kan een werkgever uitval voorkomen? Schaufeli geeft 5 tips:

1. Voer de druk niet verder op. Een bevlogen medewerker kun je best om 12 uur 's nachts een e-mail sturen. Een workaholic moet je dat niet aandoen.
2. Laat collega´s het goede voorbeeld geven. Als een workaholic in een omgeving zit waarin niemand ooit met vakantie gaat, blijft hij ook doorwerken. 
3. Kijk uit met flexibel werken. Als workaholics iedere dag op kantoor moeten komen, weten ze in ieder geval wanneer het 17:00 uur is. Maar thuis ontbreekt die structuur, en zullen ze hun werktijd verder uitbreiden.
4. Biedt professionele hulp aan. Schaufeli denkt aan Rationeel Emotieve Therapie. 'Daarbij wordt je gestimuleerd om irrationele gedachten uit te dagen. Bijvoorbeeld: lijdt het bedrijf werkelijk schade als ik 's avonds om 17:00 uur naar huis ga?' 
5. Maar verwacht niet dat je een workaholic gemakkelijk kunt veranderen. 'Die therapie werkt alleen als iemand ervoor openstaat' zegt Schaufeli. 'En weet je wanneer deze mensen meestal hulp gaan zoeken? Op dringend verzoek van het thuisfront.'

Prof. dr. Wilmar Schaufeli is hoogleraar Arbeids- en organisatiepsychologie aan de Universiteit Utrecht en senior adviseur bij 365/Zin. Zijn onderzoek naar de demografische- en arbeidsgerelateerde karakteristieken van de workaholic is uitgevoerd onder ruim 9.000 werkende Nederlanders.

Gerelateerd: Onderzoek workaholisme (Persbericht 365)